• خانه
  • |
  • نقشه سايت
  • |
  • ارتباط با ما
  • |
  • کاربران
  • |
  • کاربران
  • |
  • کاربران
دو شنبه ، ٠٨ خرداد ١٣٩٦|تاريخ آخرين به روز رساني: 5 ساعت و 11 دقيقه پیش| 
   
تهران
منبع: سرویس سازمان هواشناسی

بررسي عوامل موثر بر موفقيت مديران

مجيد ياري
اين مقاله با هدف شناسايي و اولويت بندي عوامل مؤثر بر موفقيت مديران توزيع برق شهرستانها و نيز ارائه پيشنهادات لازم در جهت بهبود مديريت تهيه شده است.در اين تحقيق با استفاده از منابع مختلف و مطالعات كتابخانه اي، عوامل مختلفي كه بر موفقيت مديران در راستاي دستيابي به اهداف سازماني و كسب نتايج مطلوب عملكردي مؤثر است شناسايي شده و سپس با استفاده از پرسشنامه هايي كه در بين نمونه آماري (32 نفر از مديران برق) توزيع گرديده اين عوامل مورد سنجش قرار گرفته و اولويت‌بندي شده است. اين مقاله برگرفته از پايان نامه کارشناسي ارشد با عنوان :" بررسي عوامل موثربرموفقيت مديران توزيع برق شهرستانها درحوزه شركت برق منطقه اي غرب "، مي باشد که توسط نگارنده مقاله در سال 1383 به پايان رسيده و دفاع شده است.
طي هزاران سال زندگي بشري همه چيز در تغيير و تطور و تكامل است وهمه تدبيرها در مسير اين خط تكامل، نيازمند مديريت. مديريت صحيح كليد پيشرفت است، مكتبهايي به سعادت مادي و معنوي رسيدند كه با كوشش رهبران توانستند از منابع مادي و نيروي انساني خود با دقت بيشتري استفاده كنند وكمتر نيروهاي سازنده را به هدر دهند . موفقيت مديران در كسب اهداف سازمان همواره بعنوان يكي از بحثهاي كليدي و نخستين علم مديريت و انديشمندان آن مطرح بوده است.
در هر سازمان بي شك مهمترين و اساسيترين موضوع براي دست‌‌اندركاران، مسئولين و برنامه‌ريزان آن سازمان، موفقيت در دستيابي به اهداف تعيين شده مي‌باشد و مهمترين نقش را در توفيق هرسازمان، نيروي انساني و بويژه مديران آن بر عهده دارند. به همين دليل موضوع موفقيت مديران سازمانها و اينكه عوامل مؤثربرآن كدامند و اولويت اين عوامل به چه ترتيبي است همواره مورد نظر سازمانها و مسئولين آنها بوده و هست.
نقش و جايگاه مديران در سازمانها بگونه‌اي است كه حيات و دوام سازمانها درگرو توانمنديها و موفقيت مديران آنهاست. مديران عضو حياتي سازمان هستند و آن را اداره و هدايت مي كنند بطوريكه مي توان گفت موفقيت مديران، موفقيت سازمانهاست و شكست مديران شكست سازمانها، وقتي كه موفقيت مديران تا اين اندازه اهميت دارد شناخت عوامل مؤثر بر اين موفقيت ضرورت تام مي‌يابد.
عوامل متعددي بر موفقيت مديران تاثير گذارند، بخشي از اين عوامل به ويژگيها و خصوصيات شخصي مدير مربوطند كه در اين زمينه نظريـات گوناگوني توسط صاحبنظران مديريت (مانند كونتز، ميستوگديل، بنتون و...) بيان شده است. بخشي ديگر ازعوامل مؤثر بر موفقيت مديران،عوامل سازماني هستند كه از جمله اين عوامل: اهداف و برنامه هاي سازمان ، ساختار سازماني و منابع سازمان را مي‌توان نام برد. پاره اي ديگر از عوامل تاثيرگذار برموفقيت مديران عوامل محيطي و خارج از سازمان مي باشند كه از آن جمله مي‌توان به عوامل اقتصادي، عوامل فرهنگي ـ اجتماعي و عوامل قانوني ـ سياسي اشاره كرد. علاوه بر عوامل فوق‌الذكر، موفقيت هر مدير تابعي از نحوه عملكردش در جايگاه و پست مديريت نيز مي باشد بطوريكه مي توان گفت هر مديري در صورتي به اهداف مورد نظر دست خواهد يافت و موفق خواهد بود كه نقشها، ماموريتها و وظايف محوله را نيز به خوبي و به نحو احسن به انجام رساند.
عوامل مؤثر بر موفقيت مديران (در اين تحقيق مديران برق شهرستانها)در چهار عامل اصلي دسته بندي مي گردند كه عبارتند از: 1-عوامل و ويژگيهاي فردي 2-عوامل عملكردي 3-عوامل سازماني و 4-عوامل محيطي
 در ارتباط با هر يك از عوامل اصلي فوق‌الذكر، تعدادي عوامل فرعي به شرح زير مطرح و مورد بررسي قرار مي گيرد:
1-  عوامل فرعي زير مجموعه عوامل فردي: شخصيت مدير، تحصيلات و تخصص مدير، مهارتهاي مدير، تجربه مديريتي، انگيزه و اشتياق جهت پذيرش شغل مديريت، هوش و استعداد مدير
2-  عوامل  فرعي زير مجموعه عوامل عملكردي: انگيزش پرسنل توسط مدير، نحوه برنامه‌ريزي فعاليتها توسط مدير،  نحوه كنترل و نظارت فعاليتها توسط مدير، تفويض اختيار به پرسنل از جانب مدير ، ارزشيابي عملكرد كاركنان، توجه و اهميت به آموزش پرسنل ، توجه و اهميت به حفاظت و ايمني پرسنل
3- عوامل فرعي زير مجموعه عوامل سازماني: اهداف و برنامه هاي سازمان، نيروي انساني و منابع و امکانات دراختيار مدير، تفويض اختيار به مديران، انگيزش مديران، آموزش حين خدمت براي مديران
4- عوامل فرعي زير مجموعه عوامل محيطي: عوامل اقتصادي، عوامل فرهنگي ـ اجتماعي، عوامل قانوني ـ سياسي

فرضيه هاي اصلي تحقيق:
1-  عوامل (ويژگيهاي) فردي در موفقيت مديران توزيع برق شهرستانها مؤثراست.
2- عوامل عملكردي در موفقيت مديران توزيع برق شهرستانها مؤثر است.
3- عوامل سازماني در موفقيت مديران توزيع برق شهرستانها مؤثر است.
4- عوامل محيطي در موفقيت مديران توزيع برق شهرستانها مؤثر است.

الف – فرضيه هاي فرعي زير مجموعه فرضيه اول:
1-1:ويژگيهاي شخصيتي مديران توزيع برق شهرستانهادر موفقيت آنها مؤثراست.
2-1: سطح تحصيلات مديران توزيع برق شهرستانها در موفقيت آنها مؤثراست.
3-1: برخورداري مديران برق شهرستانهااز مهارتهاي لازم مديريتي، بر موفقيت آنها در دستيابي به اهداف سازماني مؤثر است.
4-1: داشتن تجربه مديريتي در موفقيت مديران توزيع برق شهرستانها مؤثراست.
5-1 : داشتن انگيزه و اشتياق براي پذيرش پست مديريت، بر موفقيت مديران برق در دستيابي به اهداف سازماني مؤثر است.
6-1 : هوشمندي و استعداد مديران برق شهرستانها، بر موفقيت آنها در دستيابي به اهداف سازماني مؤثر است.

ب – فرضيه‌هاي فرعي زير مجموعه فرضيه دوم:
1-2: توجه و اهميت مديران برق شهرستانها به عوامل انگيزشي پرسنل،  برموفقيت آنها (مديران ) در دستيابي به اهداف سازماني مؤثر است.
2-2: نحوه برنامه ريزي فعاليتها توسط مديران برق شهرستانها بر موفقيت آنها در دستيابي به اهداف سازماني مؤثر است.
3-2: نحوه كنترل و نظارت فعاليتها توسط مديران برق شهرستانها بر موفقيت آنها در دستيابي به اهداف سازماني مؤثر است.
4-2: تفويض اختيار كنترل شده به پرسنل زير دست ، بر موفقيت مديران توزيع برق شهرستانها مؤثر است.
5-2: ارزشيابي عملكرد كاركنان توسط مديران برق و آگاه ساختن آنها از نتايج كارشان، بر موفقيت مديران در دستيابي به اهداف سازماني مؤثر است.
6-2: توجه و اهميت مديران برق شهرستانها به امرآموزش پرسنل، بر موفقيت آنها (مديران) در دستيابي به اهداف مؤثر است.
7-2: توجه و اهميت مديران برق شهرستانها به مسئله حفاظت و ايمني، بر كاهش حوادث جاني پرسنل در حوزه برق شهرستانها  مؤثر است.

ج – فرضيه‌هاي فرعي زير مجموعه فرضيه سوم:
1-3: تفويض اختيار( با حمايت ) به مديران برق شهرستانها از جانب مديران مافوق، در موفقيت آنها (مديران برق شهرستانها) در دستيابي به اهداف سازماني مؤثر است.
2-3: نحوه تدوين اهداف و برنامه‌هاي سازماني توسط شركتهاي توزيع برق، بر موفقيت مديران توزيع برق شهرستانها در دستيابي به اهداف مؤثر است.
3-3: توجه و اهميت شركتهاي توزيع برق به عوامل انگيزشي مديران برق شهرستانها، در موفقيت آنها ( مديران برق ) مؤثر است.
4-3: چگونگي تركيب پرسنلي و امكانات كاري برق شهرستانها (از نظر كميت و كيفيت)، بر موفقيت مديران برق دردستيابي به اهداف سازماني مؤثر است.
5-3: آموزش حين خدمت براي مديران توزيع برق شهرستانها، بر موفقيت آنها در دستيابي به اهداف سازماني مؤثر است.

د- فرضيه‌هاي فرعي زير مجموعه فرضيه چهارم:
1-4: عوامل اقتصادي جامعه در موفقيت مديران توزيع برق شهرستانها مؤثر است.
2-4: عوامل فرهنگي ـ اجتماعي جامعه در موفقيت مديران توزيع برق شهرستانها مؤثر است.
3-4: عوامل قانوني ـ سياسي در موفقيت مديران توزيع برق شهرستانها مؤثر است.

موفقيت و عوامل آن در مديريت:
موفقيت بطور كلي به معني دستيابي و نائل‌شدن به اهداف است . موفقيت يك سازمان به معناي دستيابي آن سازمان به اهداف تعيين شده دردوره زماني مشخص است و موفقيت يك مدير عبارت است از كسب اهداف سازماني] در حيطه مسئوليت خود[ از طريق انجام صحيح وظايف مديريتي (برنامه‌ريزي – سازماندهي – هدايت –کنترل..)كه بصورت كارايي و اثربخشي مدير جلوه‌گر مي‌شود. كارايي عبارت است از شاخصي كه نحوه انجام كار را با بهترين روش انجام آن كار (استاندارد) مقايسه مي كند و به تعبير مفهومي كارايي يعني انجام درست كار ( doing thing right ) و اثربخشي به معني انجام كار درست و صحيح است (doing the right thing ).
 براي اينكه بتوان مدير موفقي بود بايد اول انسان خوب و موثري بود . انسان خوب و موثر داراي خصوصياتي از قبيل ژرف‌بيني، مسئوليت پذيري ، فرصت توسعه وتعالي فكري براي ديگران فراهم كردن ، قابل اعتماد بودن ، داشتن استقلال فكر و راُي، روشن نگري ، منصفانه و عادلانه تصميم‌گيري كردن ، هويت ديگران را تائيد نمودن و غيره مي باشد كه همه ريشه در پرورش صحيح و تعليم وتربيت كافي و اصالت انساني دارد .
براساس تحقيقات خانم بنتون (ENTON , DEBRA  A .) ، 22 ويژگي مهم وجود دارد كه روُساي موفق از آنها برخوردارند :
1- اعتماد به نفس  2- كنترل طرز برخورد 3- پا فشاري 4- مداومت در بهبود وضعيت  5- صداقت و پايبندي به اصول اخلاقي 6- اول انديشه وانگهي گفتار
7- خلاقيت  8- فروتني در انظار
9- سبك شناسي 10- شهامت  11-شوخ طبعي 12- نقش آفريني 13- جزئي نگري 14- ميل به رهبري 15- جنگيدن بخاطر كاركنان 16-  اشتياق به پذيرش اشتباهات  17- صراحت لهجه 18- مهرباني
 19- كنجكاوي 20- رقابت جوئي
21- انعطاف پذيري 22-  مهارت در قصه گويي
در تئوري انگيزه موفقيت که توسط
ديويد مك‌كللند (DAVID  MCCLELLAND) ارائه شده است نياز به موفقيت بر پايه برتري طلبي، رقابت ، اهداف چالشي ، اصرار بر انجام كار و فائق آمدن بر مشكلات بنا گرديده است. شخصي كه انگيزه توفيق طلبي زيادي دارد، همواره برتري در عملكرد را جستجو مي‌كند، از اهداف چالشي لذت مي برد و داراي پشتكار و روحيه رقابتي در فعاليتهاي كاري است . مطالعات مك كللند نشان مي‌دهد كه افراد با نياز توفيق طلبي بالا، نسبت به كساني كه نياز موفقيت درآنها متوسط يا پايين است از عملكرد بالاتري برخوردارمي باشند.
بنظر رابرت کريتنر (ROBERT KREITNER)، از صاحبنظران مديريت، حداقل سه عامل عمده براي موفقيت مدير وجود دارد كه وي آنها را در قالب يك فرمول ارائه مي كند:
بنظر وي سه عامل توانائي،انگيزه موفقيت و فرصت، عواملي هستند كه اگر درهم ضرب شوند يك فرمول اصولي براي توفيق مديريت فراهم مي شود.وي متذكر مي شود كه موفقيت مدير به تركيب متناسب توانائي ، انگيزه مديريت و فرصت بستگي دارد و عدم وجود يك عامل منجر به ضايع شدن ساير عوامل مي گردد.
مطالعات مختلفي در زمينه تعيين عوامل موفقيت در مديريت انجام گرفته است كه يكي از مهمترين اين مطالعات توسط جان آپلين (JOHN APLIN) تحقق يافته است. وي پژوهش خود را بصورت متمركز بر روي بيش از ده هزار كارمند در دفاتر مركزي پانصد شركت بزرگ آمريكا انجام داده است .
در مدل آپلين سه مجموعه عوامل، سطح موفقيت مدير را تعيين مي كند. اين مجموعه عوامل عبارتند از:
عوامل فردي ( دروني):
INDIVIDUALISTIC FACTORS ( INTRINSIC )       
عوامل محيطي ( بيروني):
 ENVIRONMENTAL FACTORS ( EXTRINSIC )
عوامل تصادفي (تعديل كننده) :
 RANDOM   FACTORS  MODIFYING) )
با توجه به عوامل فوق، براي موفق بودن، مدير بايستي صفات و مهارتهاي فردي مختلفي را دارا باشد و حتي اگر تمامي شرايط و عوامل فردي مساعد باشد، موفقيت حاصل نخواهد شد مگر آنكه عوامل محيطي به شكل مطلوبي فراهم گردد. در كنار اين عوامل ، فاكتورهاي تعديل‌كننده (فرصت بروز مهارتها و قابليتها، استراتژيها و برنامه‌هاي سازمان و…..) نيز نقش مهمي را در موفقيت مديران ايفا مي كنند. 
يكي از نويسندگان (K . DAVIS) چهار خصوصيت عمده را براي رهبران ]مديران[ موفق ذكر كرده است: 1- هوش 2- بلوغ اجتماعي و وسعت ديد
3- انگيزه‌هاي توفيق طلبي و نيل به هدف و 4- انسان گرايي
 نويسنده ديگري
(R . MISTOGDILL) شش نوع خصوصيت را مؤثر بر موفقيت مديران و رهبران دانسته است :
 1- خصوصيات ظاهري و فيزيكي مانند قد ، سيما و حركت دست 2- زمينه هاي فرهنگي مانند تحصيلات و تجربيات
3- هوش 4- شخصيت ، مانند برون گرائي 5- خصوصيات شغلي مانند پشتكار و تلاش و ابداع و ابتكار 6- خصوصيات اجتماعي مانند مرتبت اجتماعي و سياسي.
همچنين به عقيده هرولد كونتز
(HAROLD KOONTZ ) از جمله ويژگيهاي شخصي (فردي) مؤثربرموفقيت مديران مي توان به موارد زير اشاره كرد:
1-اشتياق به مديريت 2- مهارتهاي ايجاد ارتباط با ديگران 3- راستي و درستي
4- تجربه و عملكرد گذشته در سمت مدير.
وفا غفاريان در كتاب خود تحت عنوان "شايستگيهاي مديريتي" خصوصيات شخصيتي را يكي از عوامل مهم تاثيرگذار بر عملكرد مديران مي داند. به عقيده وي برخي از ويژگيهاي شخصيتي موثر بر عملكرد و رفتارهاي مديريتي به شرح زير است:
1- اعتماد به نفس 2- روحيه رقابت جويي 3- برونگرايي 4- شجاعت 5- مسئوليت  پذيري 6- خوش بيني به ديگران
7- خونسردي 8-استقامت در برابر مشكلات
آقاي سيدرضا تقوي در کتابي تحت عنوان نگرشي بر مديريت اسلامي، برخي از عوامل موفقيت مديران از ديدگاه اسلامي را ذکر مي کند وي معتقد است] از ديدگاه اسلامي [، اخلاق نيك ، درايت و انديشه توانمند ، برخورداري از امكانات كار ، وجود قوانين جامع و مفيد ، تخصص و تعهدو … هر كدام بنحوي در پيشرفت امور و توفيق مدير نقش مؤثري را ايفاء مي‌كنند و اهرمي براي رفع موانع و جذب منافع خواهند بود ولي عوامل اصولي ديگري نيز هستند كه در موفقيت مديريت نقش اساسي دارند و عدم وجود هر كدام ، عدم پيشرفت و ناكامي مدير را به همراه خواهد داشت كه از جمله آن مي توان به موارد زير اشاره کرد :
1- اختيار2- اعتماد به نفس 3- تنظيم وقت وتقسيم كار 4- ايجاد روابط صميمانه انساني 5- گذشته نگري 6- آينده نگري 7- ابهام زدايي
از ديگر عوامل موثر بر موفقيت مديران، عوامل محيطي است.   محيط سازماني متشكل از كليه عواملي است كه در عملكرد سازمان (موسسه) اثر دارند و سازمان براي ادامه حيات و رشد خود ناگزير است خود را با عوامل مزبور هماهنگ و سازگار سازد .
عوامل محيطي متغيرهايي هستند كه عموماً خارج از حيطه سازمان شكل مي‌گيرند و بصورت بالفعل و بالقوه بر بخشي و يا تمامي سازمان تاثير مي‌گذارند.عوامل محيطي خارج از كنترل مديران سازمان قرار دارند. براي سازمانها دو محيط تعريف شده است: محيط عمومي و محيط اختصاصي . محيط عمومي از مجموعه عوامل فرهنگي ، اجتماعي ، اقتصادي ، آموزشي ، سياسي ، قانوني و تكنولوژي موثر در عملكرد سازمان شكل مي‌گيرد. رقبا، مشتريان وارباب رجوع ، توزيع كنندگان و تامين كنندگاني كه يك سازمان براي فعاليت، بقا و رشد خود به آنها وابسته است، نيز محيط اختصاصي آن را تشكيل مي دهند.
يكي از مهمترين عوامل موثر بر ساختار و مديريت سازمانها ، فرهنگ جامعه است. از ديدگاه پاول‌هيبرت(P . HEIBERT )، فرهنگ، ساختاري يكپارچه از الگوهاي قابل اكتساب رفتاري، انديشه‌اي و شخصيتي جامعه است. برخي از مولفه هاي طبقه بندي فرهنگي– اجتماعي جوامع به شرح زير است :
1-  سنت گرايي – تجدد گرايي 2- قوم گرايي – جهان گرايي 3- ايده آليسم – تعصب 4- جمع گرايي – فردگرايي 5- زن سالاري – مرد سالاري 6- مذهب 7- زبان 8- ميزان خطر پذيري    
تكنولوژي نيز يكي از عوامل موثر محيطي است. همه ساله شركتهاي زيادي در دنيا به علت عدم تطابق با تكنولوژي نوظهوراز صحنه رقابت خارج مي شوند . امروزه تكنولوژي ، حيطه اي فراتر از توليد محصولات را در بر داشته و مفاهيمي همچون بازاريابي ، رويكردهاي مديريتي و شيوه‌هاي كسب و كار را نيز در بر مي‌گيرد.
مولفه هاي اقتصادي از ديگر عوامل تاثير گذار بر ساختار و مديريت سازمانهاست. سطح دستمزدها، نرخ بهره ، توليد ناخالص ملي ، شاخص عمومي قيمت اقلام عمده
( زمين،  مواد اوليه و ….) ، سياست بازار
( باز ، بسته ، نيمه باز ) و سياست پولي عوامل مهمي هستند كه بر سبك مديريت بهينه تاثير مي گذارند . الگويي كه براي محيط باز اقتصادي طراحي شده است به خودي خود نمي تواند براي محيطي با سياستهاي بسته اقتصادي اثر بخش باشد.
مؤلفه هاي سياسي-قانوني بعد ديگري از عوامل محيطي مؤثر بر مديريت و ساختار سازمان را تشكيل مي دهد . هر مديري با شبكه اي از قوانين گوناگون احاطه شده است . قوانين كار و ماليات دو وجه بارز آن است . معمولاً وضع و تغيير اين قوانين خارج از حيطه كنترل سازمانهاست و در مجموع شرايط پيچيده اي را براي تصميم‌گيري مدير ايجاد مي كند. اينكه يك مدير ، برنامه منابع انساني خود را بر استخدامهاي كوتاه مدت و يا مادام العمر استوار سازد تابعي از چگونگي قانون كار خواهد بود.
موارد  فوق الذكر مثالهايي هستند كه تاثير عوامل محيطي بر سازمان و مديريت را خاطر نشان ساخته و يادآوري مي كنند كه براي موفقيت و بقاء مي بايستي الگوهاي متناسب و سازگار با محيط را برگزيد. عوامل سازماني نيز بر سازمان وعملكرد مديريت موثر مي باشند . كنترل عوامل سازماني بيشتر در اختيار مديريت (مديران عالي و برنامه ريزان) سازمان مي باشد.
مهمترين عوامل سازماني مؤثر بر عملكرد مديريت شامل فرهنگ سازماني ، ساختار سازماني و ابعاد سازمان ، منابع مالي و توانايي پرداخت سازمان ، برنامه ها و خط مشي هاي سازمان ، منابع انساني و امكانات و تجهيزات سازمان ، برنامه هاي انگيزشي و آموزشي در سازمان و… مي‌باشد .
فرهنگ سازماني را مجموعه اي از ارزشها، داستانها، باورها، مفروضات و هنجارها تعريف مي نمايند كه در محاورات، نمادها، اهداف و اقدامات مديريت نمود مي يابد و موجب احساسات ،نگرشها و تعاملات مشترك مي گردد و افراد را در ارائه رفتار بر اساس اهداف سازمان هدايت مي كند . فرهنگ سازماني بصورت پيوستاري از رفتارهاي تهديد كننده و خشن در يك سو و رفتارهاي مشاركتي و حمايتي در سوي ديگر مي باشد. اگر در سازمان رفتارها بسته باشد در كاركنان احساس مسئوليت، اعتماد و اطمينان نسبت به كارها وجود ندارد از اين رو مخفي كاري تمامي سازمان را تحت تاثير قرار مي دهد و موجب عدم خلاقيت كاركنان مي گردد . در طرف ديگر پيوستار كه فرهنگ باز وجود دارد، تصميمات مشتركي گرفته مي شود و درجه بالايي از اعتماد و اطمينان در كاركنان بوجود مي آيد، ارتباطات بين آنها بيشتر شده، خلاقيت واحساس تعلق و وفاداري در آنها افزايش مي يابد و ترك خدمت آنها نيز كاسته مي شود .
ساختار سازماني نيز از عوامل سازماني مؤثر بر عملكرد مديريت و سازمان مي‌باشد. هر ساختار سازمان داراي دو پيام است: تقسيم نيروي كار موجود بر حسب وظيفه‌اي كه بايد انجام شود و هماهنگ كردن وظايف تقسيم شده بمنظور حصول اطمينان از انجام شدن وظيفه .
از ديگر عوامل سازماني مؤثر بر مديريت را مي توان، اهداف، برنامه ها و خط مشيهاي سازمان نام برد. اهداف جهتها را مشخص كرده و موجب تمركز تلاشها مي گردد. مديران سازمانها بر اساس ادراكي كه از اهداف دارند به تنظيم اهداف بلند مدت و كوتاه مدت مي پردازند. خط مشيها راههاي رسيدن به اهداف را ترسيم مي‌کنند و برنامه ها در واقع تجسم كننده اقدامات آتي سازمان مي باشند .
منابع مالي و توانائي پرداخت سازمان و نيز منابع انساسي و امكانات و تجهيزات كاري و اجرايي، از عوامل سازماني مهم و موثر در موفقيت مديران ( در اين تحقيق مديران برق شهرستانها ) محسوب مي‌گردند. بي شك دستيابي به اهداف و داشتن عملكرد مطلوب ميسر نخواهد شد مگر اينكه نيروي انساني كافي و شايسته در سازمان مشغول بكار بوده و امكانات و تجهيزات مناسب كاري نيز ( از نظر كمي و كيفي ) در دسترس باشد .
از ديگر عوامل سازماني موثر بر موفقيت مديران مي توان به برنامه هاي سازمان در زمينه هاي انگيزش و آموزش پرسنل (از جمله مديران) و نيزتفويض اختيار به مديران اشاره كرد . تفويض اختيار جاذبه كار را براي مديران بيشتر مي كند و فرصتي در اختيارشان مي گذارد كه خلاقيت و نوآوري خود را در انجام امور بكارگيرند.

جمع بندي اوليه عوامل مؤثر برموفقيت مديران :
در زير جمع بندي اوليه عوامل مؤثر بر موفقيت مديران که  بر  اساس مطالعات نظري بدست آمده ارائه مي گردد :
1-  عوامل فردي  :
1- مهارتهاي مديريتي 2- خصوصيات شخصيتي شامل:مسئوليت پذيري-  اعتماد به نفس - شهامت و شجاعت- برونگرايي-صداقت و درستي- توفيق توفيق طلبي- خوش بيني به ديگران- انسان گرايي -پذيرش اشتباهات- فروتني و مؤدب بودن- استقامت و پشتكار- انعطاف‌پذيري و …3- داشتن انگيزه و ميل به مديريت 4 - تجربه مديريتي 5- هوش و استعداد 6 - تحصيلات 7- رقابت جويي 8-  خلاقيت و داشتن تفكر جديد 9- خصوصيات ظاهري و فيزيكي 10 - سبك شناسي                        
2- عوامل عملكردي :     
1-  انجام صحيح وظايف مديريتي
2- تفويض اختيار به زيردستان  3-  آينده نگري   4-  ابهام زدايي در محيط كار 5 - تنظيم وقت و تقسيم كار     
3-  عوامل سازماني:
1- داشتن اختيارات كافي  2 – برنامه‌ها و اهداف سازمان 3 - فرهنگ و جو سازماني  4 - ساختار سازماني 5 - منابع سازمان 6 - برنامه هاي انگيزشي و آموزشي در سازمان
4- عوامل محيطي:
1- عوامل اقتصادي 2 - عوامل فرهنگي ـ اجتماعي 3 – عوامل قانوني - سياسي 4 - تكنولوژي 5- مشتريان و ارباب رجوع  6 – رقبا
در اين تحقيق جهت تعيين و شناسايي دقيق تر عوامل موثر بر موفقيت مديران(مديران توزيع برق شهرستانها) ، علاوه بر مطالعات نظري و کتابخانه اي ، با تعدادي از كارشناسان و مديران برق در حوزه برق منطقه اي غرب سابق (کرمانشاه، کردستان و ايلام) ، در مورد مهمترين عوامل موثر بر موفقيت مديران توزيع برق شهرستانها از ديدگاه آنها ، مصاحبه شده است كه پس از جمع بندي نتايج مصاحبه ها ، مهمترين عوامل از ديد مصاحبه شوندگان به شرح زيرمي باشد :
توجه مدير به عوامل انگيزشي پرسنل و ايجاد انگيزه در آنها  2- اهتمام مدير در امر آموزش پرسنل  3- ويژگيهاي شخصيتي مديران ( مسئوليت پذيري – اعتماد بنفس – برونگرا و اجتماعي بودن – انتقاد پذيري - ريسك پذيري - صداقت - خوش بين بودن نسبت به ديگران – مؤدب وخوش خلق بودن و…) 
4- داشتن تجربه مديريت 5- ارتباط مناسب مدير برق شهرستان با پرسنل داخل و مسئولين خارج سازمان 6- نيروي انساني و منابع و امکانات دراختيار مدير7- برنامه هاي انگيزشي و آموزشي سازمان براي مديران برق ( توجه سازمان به عوامل انگيزشي مديران – اجراي دوره هاي آموزشي حين خدمت براي مديران و…) 8- حمايت مدير برق شهرستان از جانب مديران مافوق 9- امنيت شغلي مديران برق شهرستانها 10- وضعيت جغرافيايي منطقه محل مديريت11-  وضعيت آب و هوايي منطقه محل مديريت 12- انجام صحيح وظايف مديريتي توسط مدير برق شهرستان(برنامه ريزي صحيح- كنترل و نظارت دقيق فعاليتها – هماهنگي امور و …) 13- ارزشيابي دقيق عملكرد كاركنان و آگاه ساختن آنها از نتايج كارشان توسط مدير 14-  توجه و اهميت مدير برق به حفاظت و ايمني پرسنل
15- توجه و اهميت مديربرق به كيفيت كار پرسنل و گروههاي اجرايي  16- جلب حمايت و همكاري مسئولين سياسي محلي ( فرماندار – نمايندگان مجلس و …..) توسط مدير برق شهرستان 17-همكاري مناسب مسئولين قضايي محلي با برق شهرستانها در انجام وظايف قانوني 18- برخورداري مديران برق شهرستانها از امكانات مادي و رفاهي ، متناسب با شاُن و پست سازماني 19- پياده سازي فرهنگ تكريم ارباب رجوع در برق شهرستان 20- شناخت كافي مدير برق شهرستان از اهداف شركت توزيع 21- تلاش مدير برق در جهت حل تعارضات و مشكلات داخلي حوزه مديريت  22- برنامه ها و اهداف سازمان (نحوه تدوين اهداف وخط مشيها توسط شركتهاي توزيع برق – امكان سنجي شركتهاي توزيع برق در خصوص واگذاري اجراي پروژه ها به برق شهرستانها – اقدام به موقع و برنامه ريزي شده شركتهاي توزيع برق جهت تامين منابع مالي و تهيه اجناس مورد نياز پروژه‌ها و... ) 23- نظارت و ارزشيابي مؤثر توسط دستگاههاي نظارت عاليه ( توانير –شرکتهاي توزيع برق ) 24- وضعيت اقتصادي منطقه محل مديريت 25- سطح سواد و فرهنگ جامعه محل مديريت 26-سطح تحصيلات و تخصص مدير برق 27- داشتن ظاهر آراسته و منظم 28- هوش و استعداد مدير 29- واگذاري اختيارات كافي از جانب مديران مافوق به مديران برق شهرستانها 30- نظم و انضباط مدير در محل كار 31- استقامت و پشتكار مدير 32- داشتن انگيزه در كار 33- تفويض اختيار كنترل شده به پرسنل زير دست.

جمع بندي عوامل موثر برموفقيت مديران توزيع  برق شهرستانها:
با توجه به جمع بندي اوليه عوامل مؤثر بر موفقيت مديران و با اعمال نظرات مصاحبه شوندگان ، نهايتاً درمورد عوامل مؤثر بر موفقيت مديران توزيع برق شهرستانها ، به جمع بندي نهايي زير مي رسيم :
1-  عوامل فردي:
1- مهارتهاي مديريتي 2- خصوصيات شخصيتي شامل:مسئوليت پذيري-  اعتماد به نفس - شهامت و شجاعت- برونگرايي-صداقت و درستي- توفيق توفيق طلبي- خوش بيني به ديگران- انسان گرايي-پذيرش اشتباهات- فروتني و مؤدب بودن-استقامت و پشتكار- انعطاف پذيري و …3- داشتن انگيزه و ميل به مديريت 4 - تجربه مديريتي 5- هوش و استعداد 6 - تحصيلات 7- رقابت جويي 8- خلاقيت و داشتن تفكر جديد 9- خصوصيات ظاهري و فيزيكي 10- سبك شناسي 11- داشتن ظاهر آراسته و منظم 12-  تخصص.
2- عوامل عملكردي :
1-  انجام صحيح وظايف مديريتي  2- تفويض اختيار به زيردستان  3-  آينده نگري   4-  ابهام زدايي در محيط كار 5 - تنظيم وقت و تقسيم كار 6 -  انگيزش پرسنل توسط مدير 7-  توجه و اهميت مدير به آموزش پرسنل 8 - توجه و اهميت به حفاظت وايمني پرسنل 9 - ارزشيابي عملكرد كاركنان 10-پياده سازي فرهنگ تکريم ارباب رجوع  11- شناخت کافي مدير برق از اهداف شرکت   12- تلاش مدير در جهت حل تعارضات  13- نظم و انضباط مديردر محل كار 14- توجه واهميت به کيفيت کار پرسنل و گروههاي اجرايي                                                              
3-  عوامل سازماني:
1- داشتن اختيارات كافي  2 – برنامه‌ها و اهداف سازمان 3 - فرهنگ و جو سازماني  4 - ساختار سازماني 5 - منابع سازمان 6 - برنامه هاي انگيزشي و آموزشي در سازمان 7-نيروي انساني و منابع  و امکانات در اختيار مدير8- حمايت مدير برق از جانب مديران مافوق  9- امنيت شغلي مديران 10-  برخورداري مديران برق از امکانات مادي و رفاهي متناسب با پست سازماني
4- عوامل محيطي:
1- عوامل اقتصادي 2 - عوامل فرهنگي ـ اجتماعي 3 – عوامل قانوني – سياسي 4 - تكنولوژي 5- مشتريان و ارباب رجوع 6 – رقبا 7- وضعيت جغرافيايي منطقه محل مديريت 8- وضعيت آب و هوايي منطقه محل مديريت    
پس از جمع‌بندي عوامل موثر بر موفقيت مديران توزيع برق شهرستانها، اين عوامل(با توجه به محدوده فرضيات فرعي تحقيق) جهت اخذ نظرات نمونه آماري و تعيين درجه اهميت و اولويت بندي آنها، از طريق پرسشنامه در بين نمونه آماري (32 نفر از مديران برق شهرستانها) توزيع گرديد. در اين تحقيق جهت آزمون فرضيه‌ها و اولويت بندي عوامل مؤثر بر موفقيت مديران ، از فنون: « آزمون دوجمله اي » و «آزمون تحليل واريانس فريدمن» استفاده گرديده است .
نتايج تحقيق :     
بر اساس نتايج آزمونها و تجزيه و تحليل داده ها و اطلاعات ، نتايج ذيل حاصل گرديده است :

پيشنهادات تحقيق :
1-  با توجه به نتايج فرضيه اول و اولويت‌بندي عوامل فردي موثر بر موفقيت مديران ،پيشنهاد مي گردد افرادي براي پست مديريت برق شهرستان انتخاب گردند كه :
از تجربه مديريتي كافي برخوردار باشند .      
از هوشمندي و توانايي فكري لازم برخوردار باشند .
از مهارتهاي مديريتي لازم (فني ، انساني ، نظري ) برخوردار باشند .                      
داراي انگيزه و اشتياق كافي براي پذيرش پست مديريت باشند .
از ويژگيهاي مثبت شخصيتي (مانند اعتماد به نفس ، مسئوليت پذيري ، انتقاد پذير بودن ، مؤدب بودن ، اجتماعي بودن ، داشتن استقامت و پشتكار و....) برخوردار باشند .
داراي تحصيلات کافي بوده و از تخصص لازم برخوردار باشند.
2- با توجه به نتايج فرضيه دوم و اولويت‌بندي عوامل عملکردي، موارد زير پيشنهاد و تاكيد مي گردد :
مديران برق شهرستانها توجه و اهميت ويژه اي براي امر برنامه ريـزي قائـل بوده و با پيش بيني دقيق  نيازهاي شهرستان ، اولويت بنـدي اهداف و فراهم كردن وسائـل تحقـق آنها  با توجه به منابـع  موجود ، زمينه لازم را براي موفقيت هر چه بيشتر برق شهرستانها در دستيابي به اهداف پيش بيني شده فراهم آورند .
مديران برق شهرستانها با كنترل و نظارت مستمر و دقيق فعاليتها ، همـواره ميزان پيشرفت بسوي هدفها را سنجيده و  انحرافات برنامه ها را كشف و اصلاح نمايند .
مديران برق شهرستانها ضمن توجه به نيازهاي پرسنـل ، اقدامـات لازم در خصوص انگيزش آنها از طريق انگيزاننده‌هاي مادي و غير مادي بعمل آورند .
تاكيد و نظارت مديران برق شهرستانها بر رعايت مسائل ايمني توسط پرسنل و ايجاد حفاظت و ايمني در محيط كـار و استفـاده بـه موقـع از تشويق و تنبيه در اين مورد، تاكيد بر تشكيل مستمر كلاسهاي ايمني و...
تفويض اختيار بخشي از وظايف به پرسنل زيردست توسط مديران برق شهرستانها ، متناسب با تـوان پرسنـل و ضمـن اعمـال كنترلهـاي لازم .
(با توجه به رد شدن فرضيه فرعي 5-2  بر اساس نتايج تحقيق ): تجديد نظر در سيستم ارزشيابي عملكـرد كاركنـان توسط شركتهـاي توزيع برق و طراحي سيستم ارزشيابـي اثر گـذار و متنـاسب با عملكـرد واقعي كاركنان پيشنهاد مي گردد .
(با توجه به رد شدن فرضيه فرعي 6-2  بر اساس نتايج تحقيق ):  تجديد نظر در شيوه و برنامه ريزي آموزش پرسنل توسط شركتهاي توزيع برق و طراحي و تنظيم برنامه آموزشي متناسب با شغل و نيازهـاي آموزشـي پرسنل پيشنهاد مي گردد .
3-   با توجه به نتايج فرضيه سوم و اولويت بنـدي عوامـل سازماني، موارد زير پيشنهاد مي گردد :
مديران عالي و برنامه ريزان شركتهاي توزيع برق خصوصاً در مورد تاميـن پرسنل كافي و ارتقاء كيفي آنها در واحدهاي مختلف برق شهرستانها ، (فني ، مشتركين و …) و تجهيز شهرستانها به امكانات و تجهيزات مناسب كـاري و اجرايي، برنامه‌ريزي و اقدامات لازم بعمل آورند .
مديران حـوزه ستـادي شركتهـاي توزيع بـرق ، در زمينـه هـاي مختلف (امورپرسنلي، امور مشتركين ،بر نامه ريزي و انجام فعاليتها ، ارتباط وهمكاري  با ساير سازمانها و نهادها و …  )، اختيارات كافي به مديران برق شهرستانها تفويض نموده واز آنها حمايت لازم بعمل آورند.
توجه بيشتر شركتهاي توزيع برق به عوامل انگيزشي مديران برق شهرستانها  (تشويق و قدرداني،رشدو ارتقاء ، پاداش ، برخورداري از امكانات و مزاياي رفاهي متناسب با پست سازماني و ... )
برنامه ريزان وتصميم گيران شركتهاي توزيع برق با تدوين اهداف صحيح و قابل حصول براي برق شهرستانها و نيزامكان سنجي و برنامه ريزي مناسب در خصوص واگذاري فعاليتها و اجراي پروژه ها به آنها، موجبات موفقيت هر چه بيشتر مديران را در دستيابي به اهداف سازماني فراهم آورند.
واحدهاي آموزش وبرنامه ريزان شركتهاي توزيع برق ، با برنامه ريزي صحيح در خصوص آموزش حين خدمت براي مديران توزيع برق شهرستانها ، آنها را متناسب با توان فني و دانش مديريتيشان به دوره هاي آموزشي لازم و در زمانهاي مناسب اعزام نموده و مطابق با سيستمهاي ارزيابي و انگيزشي مؤثر ، زمينه لازم جهت بكارگيري عملي آموخته‌هاي آنها را فراهم آورند .
4 - با توجه به نتايج فرضيه چهارم (تاثير عوامل محيطي بر  موفقيت مديران)، موارد زير پيشنهاد مي گردد :
با توجه به اينکه از ديد افراد نمونه آماري در اين پژوهش، سطح سواد و نيزسطح  رفاه زندگي مردم (در جامعه محل مديريت)، بر موفقيت مديران برق شهرستانها موثر است، پيشنهاد مي گردد در برنامه‌ريزيهاي ستادي براي برق شهرستانها و نيز ميزان انتظارات از عملكرد آنها ، به اين موضوع توجه لازم بعمل آيد.  توصيه مي گردد مديران برق شهرستانها و مسئولين حوزه ستادي شركتهاي توزيع برق، ضمن جلب حمايت و همكاري مسئولين سياسي شهرستانها و نيز مسئولين ساير سازمانها و ارگانها ، حتي المقدور با آنها در انجام فعاليتها و اجراي پروژه ها ، هماهنگي لازم بعمل آورند .

پيشنهادهاي محقق
 پيشنهاد مي گردد شركتهاي توزيع برق ضمن تقويت رده هاي كارشناسي ، تناسب شغل با شاغل را خصوصا در پستهاي فني در برق شهرستانها رعايت نمايند .
پيشنهاد مي گردد شركتهاي توزيع برق با اقدامات و سازوكارهاي مناسب اصلاحات لازم را در شيوه هاي مديريت سنتي و مبتني بر استاد كاري در برق شهرستانها بعمل آورده و زمينه و بستر مناسب جهت پياده سازي مديريت مبتني بر معيارهاي علمي و بكارگيري دانش مديريتي فراهم آورند .
پيشنهاد مي گردد شركتهاي توزيع برق در تدوين اهداف ساليانه براي برق شهرستانها با توجه به واقعيات موجود و محدوديتها و ظرفيتهاي هر شهرستان اقدام نموده و متناسب با اهداف تعيين شده، به تامين امكانات و تجهيزات لازم اجرايي بپردازند.
  • منبع : ماهنامه صنعت برق
  • تاريخ چاپ : شنبه ، ١٣٨٩-١١-٠٢
  • شماره چاپ : 162
  • چاپ شده در صفحه (هاي) : 22-33